در ایران، حدود ۳۲ درصد از آب شرب تولیدشده پیش از رسیدن به مصرفکننده هدر میرود؛ پدیدهای که به آن «آب غیردرآمدزا» گفته میشود و بخش عمده آن ناشی از مشکلات شبکه آبرسانی و فرسودگی لولهها است.
تحلیلها نشان میدهد که ۱۶ درصد این هدررفت مستقیماً ناشی از نشتی و تخریب لولههاست. بسیاری از لولههای کشور بیش از ۴۰ سال عمر دارند، در حالی که استاندارد جهانی عمر مفید لولهها ۲۵ سال است. در تهران، ۳۰ درصد از آب تولیدشده (حدود ۱۳۰ میلیون متر مکعب در سال) هدر میرود که این میزان معادل دو برابر حجم دریاچه چیتگر است. فرونشست زمین در پایتخت نیز یکی از پیامدهای مستقیم این نشتیهاست.
از کل هدررفت، ۱۴.۹ درصد واقعی ناشی از ترکیدگی و نشتی لولهها و ۱۵.۴ درصد ظاهری مربوط به خطای کنتور و اتصالات غیرقانونی است. در برخی استانها مانند کرمانشاه، ۴۰ درصد لولهها فرسوده هستند، و خراسان شمالی و مازندران نیز نرخ فرسودگی ۲۵ تا ۳۱ درصدی دارند.
این بحران در حالی رخ میدهد که ایران پنجمین سال خشکسالی پیاپی را تجربه میکند و کشاورزی ۸۰ میلیارد متر مکعب آب مصرف میکند. میزان هدررفت در ایران در مقایسه با ۱۰ تا ۱۵ درصد در کشورهای توسعهیافته نشاندهنده شکاف عمیق در کارایی شبکه آب است.
کارشناسان برای کاهش این هدررفت راهکارهایی از جمله: مدیریت فشار با شیرهای هوشمند، شناسایی اتصالات غیرقانونی، تعویض کنتورها و نوسازی سالانه شبکه پیشنهاد میکنند. به گفته آنان، با سرمایهگذاری هدفمند میتوان بحران هدررفت آب را کنترل کرد و از اتلاف منابع حیاتی کشور جلوگیری کرد.
